Leverkanker.nl

Alles over leverkanker

Leverkanker.nl

Unieke samenwerking ziekenhuizen en farmaceuten

6 mei 2016

Welk targeted antikankermiddel werkt bij tumorsoorten, anders dan waarvoor het middel nu geregistreerd is?

Op die vraag wil de DRUP-studie van het Center for Personalized Cancer Therapy (CPCT) antwoord geven. In het onderzoek worden geneesmiddelen ter beschikking gesteld voor kankersoorten waarvoor ze nog niet getest, en daardoor normaal gesproken ook niet beschikbaar, zijn. Aan het onderzoek doen momenteel dertien ziekenhuizen en twee farmaceuten mee. Deze farmaceuten leveren de eerste vijf geneesmiddelen aan. Het Antoni van Leeuwenhoek coördineert de studie namens het CPCT. De Nederlandse oncologen en farmaceuten hopen in samenwerking de toepassing van antikankermiddelen te verbreden en te versnellen.

Prof. dr. Emile Voest, bestuurslid in het Antoni van Leeuwenhoek en een van de onderzoeksleiders, vertelt dat in de studie geneesmiddelen worden opgenomen die zich richten op een specifiek kenmerk van de tumorcel (vaak een bepaalde genmutatie), ook wel targeted therapy genoemd. ‘Zulke geneesmiddelen worden ontwikkeld en geregistreerd – en daarmee vergoed – voor een bepaald type kanker. Er zijn echter andere kankersoorten waarbij een tumor hetzelfde specifieke kenmerk kan hebben. Een patiënt met zo’n andere kankersoort kan baat hebben bij het middel, maar krijgt het middel niet als het niet geregistreerd is voor zijn kankersoort.’

Farmaceuten moeten voor een geneesmiddel voor iedere kankersoort een nieuwe registratieprocedure volgen; vaak gebeurt dat maar voor een of twee veel voorkomende kankersoorten. Voor kankersoorten waarbij een specifiek kenmerk op de tumor maar zelden voorkomt, wordt registratie nu vaak niet aangevraagd vanwege de hoge kosten van een effectiviteitstudie. Wordt zo’n middel nu in uitzonderlijke gevallen aan een uitbehandelde patiënt gegeven – omdat uit DNA-onderzoek is gebleken dat een bepaalde genmutatie op de tumor aanwezig is waarvoor een middel bestaat (geregistreerd voor een andere kankersoort) – dan moet het ziekenhuis dat uit eigen zak betalen.

DRUP: the Drug Rediscovery Protocol

De DRUP-studie biedt uitbehandelde patiënten, van wie de tumor een specifiek kenmerk heeft waarvoor bij andere tumorsoorten een geregistreerd goed werkend middel bestaat, toegang tot dat bewuste middel. Tot nu toe zijn vijf behandelingen in de studie opgenomen. Ieder middel wordt toegediend aan een kleine groep patiënten (enkele tientallen) met verschillende kankersoorten. Uit de studie moet blijken welk middel bij welke tumorsoort werkt, en bij welke tumorsoort niet – ook al hebben ze allemaal hetzelfde specifieke kenmerk.

De studie levert mogelijk winst op voor patiënten voor wie nu geen behandeloptie meer bestaat; zij krijgen van de farmaceut het anti-kankermiddel verstrekt. Voor de farmaceut levert de studie waardevolle informatie op: voor het eerst wordt gestructureerd door artsen vastgelegd hoe de middelen werken bij de verschillende kankersoorten waarvoor zij niet geregistreerd zijn.

Een bekend historisch – positief – voorbeeld is een bepaald middel dat zich richt op een veelvoorkomende genmutatie bij borstkanker. Die mutatie komt in veel mindere mate ook voor bij patiënten met maagkanker. Bij deze groep patiënten bleek het middel ook effectief. Een ander – negatief -voorbeeld is een middel dat effectief is bij een bepaalde genmutatie die vaak voorkomt bij patiënten met huidkanker (melanoom). Omdat diezelfde mutatie ook vaak wordt gezien bij darmkanker was het vermoeden dat het middel ook die groep mensen met darmkanker zou helpen. Dit bleek uiteindelijk niet het geval.

CPCT

Het Center for Personalized Cancer Therapy (CPCT) is een initiatief van het Erasmus MC, het UMC Utrecht en het Antoni van Leeuwenhoek en wil in de toekomst kankertherapie op maat kunnen bieden, door het genetisch materiaal van tumoren nauwkeurig te analyseren. Daartoe doet het CPCT studies voor patiënten met uitgezaaide tumoren – in alle 28 aangesloten ziekenhuizen.

Bron: Nieuwbericht Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis | 6/5/2016